วัดแม่นางปลื้ม อยุธยา ย้อนอดีตสู่ตำนาน สมเด็จพระนเรศวร

วัดแม่นางปลื้ม วัดเก่าแก่ที่มีมา ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช อีกหนึ่งวัดโบราณ หากมีโอกาสมาเที่ยว จ. พระนครศรีอยุธยาแล้ว ก็ควรค่าแก่การเข้าไปรับชมด้านใน อีกทั้งผู้คน ก็ยังมิได้รู้จักกันมากนัก วันนี้เราจะไปย้อนอดีตกันค่ะ

"วัดแม่นางปลื้ม" ถ้าเคยใครดูหนังเรื่อง ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช หลาย ๆ ท่าน อาจจะคุ้น ๆ วัดแม่นางปลื้มอยู่บ้าง เพราะได้มีฉากนี้ในภาพยนตร์ด้วย

เรื่องนี้ มาจากพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับที่เขียนโดย เยเรเมียส ฟอน ฟลีท หรือ ที่เรียกกันว่า “วันวลิต” พ่อค้าชาวฮอลันดา ซึ่งเข้ามา เป็นผู้จัดการห้าง อยู่ในกรุงศรีอยุธยา ในสมัย พระเจ้าปราสาททอง ถึง ๘ ปี และเขียนหนังสือ เกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยา ๒ เล่ม ไปพิมพ์ในยุโรป

มาดูประวัติ ของวัดกันค่ะ วัดแม่นางปลื้ม มีประวัติเล่ามาว่า แม่ปลื้ม เป็นชาวบ้าน บ้านอยู่บริเวณริมน้ำ ชานพระนครคนเดียว ไม่มีลูกหลาน วันหนึ่ง สมเด็จพระนเรศวร ทรงพายเรือ มาแต่พระองค์เดียว ท่ามกลางสายฝน เมื่อเสด็จมาถึง ทอดพระเนตรเห็นกระท่อม ยังมีแสงตะเกียงอยู่ เวลานั้นค่ำอยู่ สมเด็จพระนเรศวรทรงแวะขึ้นมา ในกระท่อม
 

แม่นางปลื้ม เห็นชายฉกรรจ์เสื้อผ้าเปียกขึ้นมา จึงได้กล่าวเชื้อเชิญ ด้วยความมีน้ำใจ แต่พระองค์ท่านทรงเสียงดัง ตามบุคลิกของนักรบชายชาตรี แม่ปลื้ม ได้กล่าวเตือนว่า “ ลูกเอ๋ย เจ้าอย่าเสียงดังนักเลย เวลานี้ค่ำมากแล้ว เดี๋ยวพระเจ้าแผ่นดิน ท่านทรงได้ยิน จะโกรธเอา ”

พระองค์กลับตรัส ด้วยเสียงอันดังขึ้น อีกว่า ข้าอยากดื่มน้ำจันทน์ ข้าเปียกข้าหนาว อยากได้น้ำจันทน์ ให้ร่างกายอบอุ่น พลันแม่ปลื้มได้ยิน ก็ตกใจขึ้นมาอีก เพราะว่าวันนี้ เป็นวันพระ แม่ปลื้มได้กล่าวว่า ถ้าจะดื่มจริง ๆ เจ้าต้องสัญญาว่า จะไม่ให้เรื่องแพร่หลาย เดี๋ยวพระเจ้าแผ่นดินรู้ จะอันตราย

พระนเรศวร รับปากแม่ปลื้ม จึงหยิบน้ำจันทน์ให้ดื่ม สมเด็จพระนเรศวร ได้ประทับค้างคืน ที่บ้านของแม่ปลื้มจนเช้า และได้เสด็จกลับวัง ต่อมา ได้จัดขบวนมารับแม่ปลื้ม ไปเลี้ยงในวัง

วันรุ่งขึ้น สมเด็จพระนเรศวร มีพระราชดำรัส ให้นำเรือหลวง มีบุษบกไปยังบ้านหญิงชรา ที่พระองค์ได้อาศัยพักค้างเมื่อคืน เรือที่มีพระที่นั่งเล็ก ๆ ลำนี้ เป็นเรือที่พระราชชนนี หรือพระมเหสี ใช้ในพระราชพิธี นอกจากนี้ ยังมีเสื้อผ้าฉลองพระองค์ ที่ทรงในคืนนั้น ก็ให้เชิญไปในเรือด้วย รับสั่งให้มหาดเล็ก นำเสื้อผ้าไปให้หญิงชราดู และรับตัวมาเข้าเฝ้า ที่พระราชวัง เมื่อหญิงชราเห็น มหาดเล็กหลวงมาหาตน ก็ตกใจ กลัวตัวสั่นคิดว่าพระเจ้าแผ่นดิน ได้ยินเรื่องที่เกิดขึ้น ณ บ้านนาง เมื่อคืนนี้ แม้มหาดเล็ก จะอธิบายให้ทราบ ถึงเหตุที่ตนมา นางก็ไม่ยอมเชื่อ ว่านางจะมีชีวิต อยู่รอดต่อไป อย่างปลอดภัย

นอกจากนี้ นางยังขอร้องพวกมหาดเล็ก ให้ทูลพระเจ้าแผ่นดินว่า นางได้เสียชีวิตแล้ว อย่างน่าสังเวช เนื่องจากความกลัว ในขณะเดียวกัน นางก็หาทางเอาชีวิตรอด ด้วยการจะไปพึ่งพระ พวกมหาดเล็กก็ไม่ได้สนใจต่อคำพูดของนาง แต่อย่างใด เมื่อเห็นว่านางไม่ยอม ไปเข้าเฝ้า ก็ช่วยกันจับนาง ด้วยความละมุนละม่อม แต่งตัวให้ แล้วนำลงเรือไปพระราชวัง
 

เมื่อนำตัวไปเข้าเฝ้า เฉพาะพระพักตร์ สมเด็จพระนเรศวร ได้เสด็จ มาจูงมือนาง และตรัสว่า พระองค์ คือบุคคลที่ไปอาศัย บ้านนาง เมื่อคืนนี้ และนางได้ดูแลอย่างดี ทรงตรัสว่า
 

“ในยามยาก นางได้รับฉัน เป็นลูกของนาง ดังนั้น ตั้งแต่บัดนี้ เป็นต้นไป ลูกก็จะเรียกนางว่าแม่ และจะรักยิ่งต่อไป”

สมเด็จพระนเรศวร มีรับสั่งให้จัดที่อยู่ ในพระราชวังให้หญิงชรา และให้นางได้รับการดูแล ปรนนิบัติอย่างดี ดุจพระมารดาของพระองค์ จนกระทั่ง นางได้สิ้นชีพลง พระองค์ทรงจัดพิธี ถวายพระเพลิงเช่นเดียว กับพระราชินีนั้นเทียว

สมเด็จพระนเรศวร ทรงจัดงานศพ ให้อย่างสมเกียรติแล้ว จึงสร้างวัด ให้แม่ปลื้ม นามว่า “วัดแม่นางปลื้ม” พระประทานของที่นี่ คือ หลวงพ่อขาว ซึ่งมีลักษณะงดงามมาก และภายในวัดมีเจดีย์ทรงระฆังคว่ำ ที่มีสิงห์ล้อม ซึ่งปัจจุบันโบราณสถาน ที่มีสถาปัตยกรรม และศิลปกรรมเช่นนี้ หาชมได้ยากมากเลยค่ะ ซึ่งกรมศิลปากร ได้ขึ้นทะเบียน เป็นโบราณสถานของชาติ มาตั้งแต่ วันที่ 25 กรกฎาคม 2538

โบราณสถาน ภายในวัด

ภายในเขตโบราณสถาน ประกอบด้วยอาคาร ที่สำคัญได้แก่ เจดีย์ประธานทรงระฆัง พบร่องรอย การบูรณะ 3 ครั้ง บริเวณฐานเจดีย์ ปรากฏประติมากรรม ปูนปั้นรูปสิงห์ล้อม ซึ่งอาจเป็นการดัดแปลง มาจากคติเจดีย์ช้างล้อม ที่นิยมในศิลปะสุโขทัย วิหารตั้งอยู่ทางทิศตะวันออก ของเจดีย์ประธาน ลักษณะเป็นอาคารก่ออิฐ ภายในประดิษฐาน หลวงพ่อขาว พระพุทธรูปประธาน สมัยกรุงศรีอยุธยา ที่มีร่องรอยการบูรณะ ในสมัยปัจจุบัน อุโบสถ มีการตกแต่งหน้าบัน ด้วยเครื่องถ้วยประเภทต่าง ๆ รวมทั้ง ใบเสมา ที่เป็นของสมัยรัตนโกสินทร์ อีกด้วยค่ะ

ภายในวัด ร่มรื่น สงบมาก ๆ เหมือนได้มาย้อนอดีตเลยค่ะ แต่มีน้อยคนนัก ที่จะเจ้ามาเยี่ยมชมด้านใน เราว่าที่นี่ เป็นอีกสถานที่นึง ที่แนะนำให้มาเที่ยว ที่อยุธยาค่ะ

ทริปหน้าจะไปเที่ยวที่ไหน กดติดตาม Meeting Thailand ไว้ได้เลยค่า

คำถามที่พบบ่อย

ผู้เขียน ทีมบริหาร Meeting Point, MBA มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ MBA University of Technology Sydney (UTS) DBA มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทีมบรรณาธิการ

ทีมผู้บริหาร Meeting Point ที่ชอบกิน ชอบเที่ยว ชอบมู และใช้ชีวิตแบบไลฟ์สไตล์ คัดร้านอาหาร คาเฟ่ ที่พัก ที่เที่ยว และวัดที่ไปมาเอง แล้วเล่าแบบตรงไปตรงมา